Hayat… Futbol… Anlar… Bir Şeyler…

Club Social de Deportes Rangers, 2 Kasım 1902 yılında Şili’nin Talca şehrinde kurulmuş. Şu anda Şili’nin en üst ligi olan The Primera División del Fútbol Profesional’da mücadele eden Rangers’ın kelime anlamı “Koruyucu / Bekçi” imiş.

İkinci ligdeki 3 şampiyonluğu dışında herhangi bir sportif başarısı olmayan Rangers’ın renkleri Kırmızı-Siyah. Neden bu renkleri tercih ettiklerinin net bir cevabı olmasa da bir söylentiye göre, kulübün renkleri, ilk futbolcularından bazılarının itfaiyeci olmasından kaynaklanıyor. Talca’nın ikinci İtfaiye şirketine üye olan bu futbolcular, takımlarına itfaiye kalkanının renkleri olan Kırmızı ve Siyah’ı uygun görmüşler…

Bu renk öyküsü aklıma Karagümrük’ü getirdi. Malum onlar da semtlerinin isimlerini duyuran Karagümrük tulumbacılarına bir gönderme olarak “ateş ve duman”ı kulüp renkleri olarak kabul etmişler…

Rangers, maçlarını 8.200 kişilik Estadio Fiscal’da oynuyormuş.

1943’de kurulan Tavşanlı Linyitspor, 2009-10 sezonunda 2. Lig’den Bank Asya 1. Lig’e çıkarak kulüp tarihinin en büyük başarısına imza atmış. 2010-11 sezonunda ligi 6. sırada bitirmiş. Şu anda ise (2011-12) 1. Lig’de 14. sıradalar…

Türkiye’deki birkaç şehir dışında her zaman şehrin adını taşıyan kulübün ön planda olduğu ve hatta “diğerlerinden birinin” en ufak bir başarı gösterdiğinde “taraftarlarının karşı çıkmasına rağmen” isminin hemen şehrin adını alması için “büyüklerin” devreye girdiği ülke futbolumuzda, Tavşanlı Linyitspor büyük bir başarıya imza atıyor. Zaten şu anda şehrinin adını taşıyan Kütahyaspor amatör kümede yer alırken Tavşanlı Linyitspor, şehrin tek profesyonel takımı ve en başarılı takımı durumunda.

Tavşanlı Linyitspor da Kırmızı-Siyah renklere sahip. Bu renklerin öyküsü ise çoğu kırmızı-siyahlı takımınkiyle benzerlik taşıyor: Kırmızı renk şehitlerin kanını temsil ederken, siyah renk GLİ çalışanlarının ürettiği kömürü temsil etmekteymiş.

Kısaca tarihçe;

TKİ Tavşanlı Linyitspor, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’na (TKİ) bağlı olan Garp Linyitleri İşletmesinde (GLİ) çalışan memur ve işçiler ile eş ve çocuklarının spor faaliyetlerinde bulunması amacı ile 1943 yılında Kütahya’nın Tavşanlı ilçesinde kurulmuş. 16 Mayıs 1945 tarihinde GLİ Gençlik Kulübü adı altında sportif faaliyetlerine başlamış. Sonradan yıllar içerisinde isimleri değişe değişe sonunda Tavşanlı Linyitspor olmuş.

17 Eylül 1973 tarihinde GLİ Linyitspor Gençlik Kulübü (dernek),
28 Ağustos 1980 tarihinde GLİ Tavşanlı Linyitspor Kulübü (müessese),
27 Haziran 1987 tarihinde “Kurum Kulübü” sıfatı ile TKİ Tavşanlı Linyitspor Kulübü (dernek)
2007′de Tavşanlı Belediyesi TKİ Linyitspor (3. lige çıkması hatrına (!))
2009′da TKİ Tavşanlı Linyitspor.

Yararlanılan kaynak: tr.wikipedia

Stade Rennais, Brittany’de yaşayan bir grup eski öğrenci tarafından 10 Mart 1901′de kurulmuş. Renklerini en eski Fransız kulübü olan (1872) Le Havre Athletic’den etkilenerek lacivert ve gök mavisi olarak seçmişler. (Le Havre’nin lacivert rengi Oxford’u ve gök mavisi rengi ise Cambridge’i temsil ediyormuş…)

Kurulduktan iki hafta sonra (24 Mart 1901) yaptıkları ilk resmi maçta en büyük rakipleri FC Rennais’e 6-0 yenilmişler.

4 Mayıs 1904 yılında ise FC Rennais ile birleşmişler. Bu birleşme sonucunda daha eski oldukları için FC Rennais’in Kırmızı-Siyah’ını kabul etmişler.

Stade Rennais’in en bilinen tarihcisi Claude Loire, FC Rennais’in Kırmızı-Siyah’ının köklerini şöyle açıklıyor: “Rennes’in ortaçağ’da lakabı “kızıl şehir”. Çünkü Rennes’in çevresi Romalılar zamanında kırmızı tuğlalardan oluşan bir surla çevriliymiş. İki takımın birleşmesinde daha eski olduğu için FC Rennais’in renkleri alınmış. FC Rennais’i anarko-sendikalist öğrenciler kurmuşlar. Kırmızı ve Siyah renkleri de laiklik ve katolikliği tanımlamaktaymış. Kırmızı cumhuriyeti, siyah ise rahipin cübbesinin renginden alınmış…”

Bu aralar Sevecen Tunç’un imzasını taşıyan, Trabzon’da Futbolun Toplumsal Tarihi: Mektepliler, Münevverler, Meraklılar kitabını okuyorum. Yarılamış durumdayım. Okuduğum bölümler içinde özellikle bir bölüm çok ilgimi çekti. Benim de “Onların Adı Gençlerbirliği” araştırma listemde bulunan Trabzon Gençlerbirliği’nin ilk yıllarından bahsediyordu. Takımın Temmuz 1923′de kurulmuş olması ve kitabı okuduktan sonra renklerinin Kırmızı-Siyah olması çok ilginç geldi.

Sevecen Tunç’a bir mail atıp Trabzon Gençlerbirliği ile Ankara Gençlerbirliği’nin isim ve renk benzerliği hakkında elinde bilgi olup olmadığını sordum. Büyük bir incelik ve hızla şöyle bir cevap verdi: “Araştırmam sırasında iki Gençlerbirliği arasındaki benzerlik benim de dikkatimi çekmişti. Ama maalesef daha detaylı bir bilgi yok elimde. Bu kulübün spordan ziyade sosyal sahada daha faal olduğunu, konserden tiyatroya çeşitli kültür etkinlikleri düzenlediğini biliyorum. Bundan sonra araştırma yaparken sorunuz aklımda olacak, kayda değer bir bilgi bulduğumda mutlaka paylaşacağım. Ama Trabzon’un Ankara ile ilişkisinin zayıf olduğu bir dönemde kulüp kurucularının bir Ankara kulübünün adını ve rengini benimsemeleri enteresan tabii… Üstelik Ankara henüz başkent de değil…”

Bu cevap beni daha da meraklandırdı. Mart 1923′de Kırmızı-Siyah olarak kurulan Ankara Gençlerbirliği ve Temmuz 1923′de kurulan Kırmızı-Siyah Trabzon Gençlerbirliği arasında herhangi bir esinlenme ya da bağ var mıydı acaba?

Umarım bir gün cevabını buluruz…

Trabzon’da Futbolun Toplumsal Tarihi: Mektepliler, Münevverler, Meraklılar’dan;

Trabzon İdmanocağı, ilk temsilini kurulduğu yıl, kulüp üyesi bir grup subay tarafından sergilenen Muhsin Ertuğrul’un “Fener Bekçileri” piyesiyle vermişti. Aralık ayında müzik öğretmeni Cemil Bey tarafından kulübün musiki şubesi açıldı. Kulübün lokalinde her hafta şiir, müzik, eğitici sohbet ve tartışmalar yapılmaktaydı. İdmangrubu musili şubesi de cemiyet bünyesinde alafranga ve alaturka konserler vermekteydi. Ama sosyal alanda en faal kulüp Gençlerbirliği’ydi. Gençlerbirliği, 1923 yılında kent yaşamına katılan iki kulüpten biriydi. Basın hayatının önemli isimleri, zafer gazetesi sahini Hatipzade Kemal Bey, “Kahkaha” ve “Mihrak” adlı yayınların sahibi Esat Ömer Eyyubi ile yine kent Serdarzade Şükrü, Hacı Yakupzade ve İbrahim Pılathanelizade Celal kulübün kurucuları arasındaydı. Kulüp, mulki, askeri ve adli erkanın, şehrin ileri gelenlerinin ve konsolosluk temsilcilerinin katıldığı bir törenle 4 Temmuz 1923′te açılmıştı. Kulüp üyeleri, yoğun müzik ve tiyatro faaliyetlerinin yanı sıra “Akın” diye bir dergi çıkarmış ve kulüp lokalinde “Akın Geceleri” adlı etkinlikler düzenlemişlerdi.

Dip not: Facebook’daki Trabzon Gençlerbirliği’nin sayfasında maç fotoğrafları var. Ve bu maç fotolarındaki Trabzon Gençlerbirliği logosunda 1957 yazıyor. Bunun da bir hikayesi vardır herhalde.

* * *

14 Kasım 2011′de Sevecen Tunç, bu takımların aynı isimde ama farklı takımlar olduğunu belirten bir bilgi verdi. Bilgi şöyle; “Bu iki takım aynı değil… 57′de kurulan Arafilboyu Mahallesi’nin takımı. Diğeri ise kentin ileri gelenlerinin kurduğu bir kulüp 1923′te… Eski kulüp faaliyetlerine ne zaman son veriyor bilmiyorum, ama Arafilboyu’nda kurulan takım eskisinin devamı niteliğinde olsa mutlaka amblemlerinde 1923′ü kullanırlardı, diye düşünüyorum. Bir de daha önce yazdığım gibi, ilk kurulan daha içtimai… Sonradan gelen ise bildiğim kadarıyla sadece futbolda faaliyet gösteriyor.”

1982′de kurulan Van Belediyespor, 2004 yılında 3. Lig yükselme gruplarına Kırmızı-Mavi renklerle katılır. 2006 yılında 3. Lige çıkan takım, 2006-07 sezonunda renklerini Kırmızı-Siyah ve ismini Belediye Vanspor olarak değiştirir. 2007-08 sezonunda 2. Lig’e çıkan takım bu yıl 3. Lig’de yer alıyor.

Belediye Vanspor’un renklerinin neden Kırmızı-Siyah olduğu ile ilgili bir bilgi bulamadım ama muhtemelen Vanspor‘un Kırmızı-Siyah renklerini seçme sebepleri ile aynıdır diye düşünüyorum…

Bugünlerde büyük bir deprem yıkımı yaşayan Van’ın en başarılı kulübü olan Vanspor, tarihi boyunca birçok renk ve isim değişikliği yaşamış. Vanspor, 1974 yılında Siyah-Beyaz Van Gençlikspor ve Sarı-Larcivet Şengençler amatör takımlarının birleşmesiyle Sarı-Siyah renklerle Vanspor adıyla kurulur.

1982-83 sezonu öncesi Vanspor, birçok takımın “acı ve kan”a gönderme yaparak seçtikleri Kırmızı-Siyah renklerini seçer. Kırmızı-Siyah öyküleri şöyle;

1915′te Ruslar tarafından işgal edilen ve Ermeni Çeteleri tarafından yakılıp yıkılan, katliama uğrayan Van’ın bu acılı, yokluk, kara ve yaslı günleri yansıtan Siyah’ı ve 2 Nisan 1918 düşman işgalinden kurtuluşunu ve istiklalin, şehit kanlarını yansıtan Kırmızı’yı alırlar… (tr.wikipedia)

Vanspor, 1994-95 sezonunda tarihinde ilk kez en üst futbol liginde yer alır. 1997-98 sezonundan önce renklerini Mavi-Beyaz olarak değiştirir. Aynı sezon küme düşer, bir yıl sonra tekrar 1. Lig’e yükselir ama yeniden küme düşer ve bu düşüş çok hızlı bir şekilde 2002-03 sezonunda Amatör Lig’e kadar devam eder. Takım sonraları adını İl Özel İdaresi Vanspor olarak değiştirir…

Vanspor’un 5 yıllık 1. Lig karnesi şöyle;

1994-95 Sezon: 12. (11g, 6b, 17m, 38ga, 50gy)

1995-96 Sezon: 14. (8g, 11b, 15m, 32ga, 50gy)

1996-97 Sezon: 13. (10g, 7b, 17ga, 31gy)

1997-98 Sezon: 18. (5g, 9b, 20m, 26ga, 70gy)

1999-00 Sezon: 18. (4g, 6b, 24m, 38ga, 78gy)

Şu anda TFF 3. Lig’inde mücadele eden Yimpaş Yozgatspor, Milli Ligin başladığı Şubat 1959′dan birkaç gün önce, 23 Ocak 1959 tarihinde Nedim Korkmaz başkanlığındaki bir ekiple Karagümrük Spor Kulübü adı ile kurulmuş. İstanbul kulüplerinden Karagümrük’ün adının yanı sıra Kırmızı-Siyah renklerini de alan kulübün adı, 28 Haziran 1961 tarihinde yapılan genel kurulda “Mahalli bir isim alınması” amacıyla Bozokspor olarak değiştirilmiş. 1985 yılında ise takım adı şehrin adını almış ve Yeni Yozgatspor olmuş. 1998′den günümüze ise Yozgatspor ile Yimpaş Yozgatspor arasında gidip gelmiş…

Tarihi boyunca iki sezon Süper Lig’de yer alan Yozgatspor, 2000-01 sezonunda 49 puan ile (13g, 10b, 11m, 55ga, 46gy) ligi 7. sırada bitirmiş. 2001-02 sezonunda ise 27 puan ile (6g 9b, 19m, 46ga, 67gy) sonuncu olup Süper Lig’e veda etmiş.

Yozgatspor’un kurucularının sempatisi nedeniyle renklerini aldığı Karagümrük Spor Kulübü’nün Kımızı-Siyah hikayesi: Karagümrük Spor Kulübü

Profesyonel ligin başlandığı 1959 sezonunda yer alan 16 takımdan biri olan ve 1926′da kurulan -şimdiki adı ile- Fatih Karagümrük Spor Kulübü Türk Futbol tarihinin en eski ve köklü takımlarından biri.

1926 yılının ilkbaharında Muhtar Bey ve arkadaşlarının gayretleri ile Acıçeşme ve Karagümrük Gençleri takımlarının birleşmesiyle, “Karagümrük İdman Yurdu” adıyla kurulan kulübün renklerinin öyküsü, kuruldukları semtle ilgili olduğundan çok samimi ve güzel geldi. Karagümrük renklerini, Karagümrük tulumbacılarının o dönemdeki başarılarına bir atıf olarak Kırmızı alevi, Siyah ise, dumanı temsil edecek şekilde seçmişler.

Kırmızı-Siyah takımların formalarını biriktirdiğim için birkaç yıl önce, İstanbul’da bir elemanın sattığı Karagümrük forması ilgimi çekmişti. Kontak kurup parayı da göndermiştim. Eleman kargoya vermişti formayı ama ilginçtir kargo şirketi bir gün sonra iflas ettiğini açıklamıştı. Haliyle forma da kargo şirketinde kaldı. Ankara’dan çok uzakta bir toplama merkezine gelip alabilirsiniz dediler ama oraya kadar gitme imkanım olmadığından formayı alamamıştım. Yazık olmuştu güzelim formaya…

1959′da kurulan Milli Lig’de peş peşe 5 sezon yer alan ve sonra alt lige düşüp 20 yıl sonra 1 sezonluk (1983-84) en üst lige konuk olan Karagümrük’ün ligdeki en büyük başarısı 1959-60 sezonunda aldıkları sekizincilik. Türkiye kupasında ise 1962-63 sezonunda Ankara Demirspor’a elendikleri Çeyrek Finalleri var…

1962-1963 Sezonu Türkiye Kupası Çeyrek Final 1. Maçı Karagümrük 0-1 Ankara Demirspor
1962-1963 Sezonu Türkiye Kupası Çeyrek Final 2. Maçı Ankara Demirspor 1-0 Karagümrük

8 Mart 1899′da kurulan ve Almanya’nın en eski kulüplerinden biri olan Eintracht Frankfurt’un renkleri, alıştığımız gibi iki renk olarak değil de Kırmızı-Siyah ve Beyaz olarak geçiyor. Bunun sebebi renklerinin hikayesinden kaynaklanıyor…

1899′da kurulan Frankfurter Fußball-Club Viktoria ve Frankfurter Fußball-Club Kickers’ın 1911′de birleşmesi ile kurulan Eintracht Frankfurt’un renklerini Frankfurt ve Purusya’nın bayrak renkleri oluşturuyor. Frankfurt bayrağının Kırmızı-Beyaz’ı ve Prusya’nın Siyah-Beyazı…

Tanıl Bora’dan kısa bir bilgi olarak;

Prusya, Almanya’nin ulusal birliğinin kurulmasından önceki irili ufaklı devletlerden biriydi, bu ulusal birliğin kuruluşuna önderlik eden en güçlü, bilhassa askeri açıdan en güçlü devlet. Almanya’nın federal geleneği içinde, birleşmeden sonra da “Prusya” kimliği ve idari yapısı, varlığını sürdürdü. Yani hem kurulan yeni Almanya içinde eridi, ama hem de onun içinde kendi kimliğini, varlığını korudu.

Buradaki Kırmızı-Beyaz, şehrin bayrağının renkleri. Malum, Ortaçağdan yeni zamanlara geçerken büyüyüp gelişen şehirlerin kendi parlamentosu ve siyasi varlığı oluyor, dolayısıyla bayrakları da. Tıpkı Prusya gibi Frankfurt şehri de, birleşmeden sonra da bayrağını-amblemini falan koruyor. Frankfurtlular kendi renklerine Prusya’nınkini de ilave ederek bir nevi hürmet etmiş veya “patrona” selam çakmış oluyorlar.

Kartallar (Die Adler / Eagles), uzun süredir Avrupa Kupalarında boy göstermeseler de, 1980 yılında UEFA Kupasını ve 1967′de Fuar Şehirleri Kupasını müzelerine götürmüşler. Türk takımları ile ilk kesişmeleri de 1988-89 Kupa Galipleri Kupası 2. Turunda Sakaryaspor ile olmuş. 3-1 ve 3-0’lık skorlarla yollarına devam etmişler.

Tam adı Clube de Regates Flamengo olan, 15 Kasım 1895′te kurulan ve -bir hatam yoksa- Amerika kıtasının en çok tanınan Kırmızı-Siyahı olan Flamengo’nun Kırmızı-Siyah öyküsü diğerlerine göre bayağı ilginç. Kulüp kuruluşunda renkleri Mavi-Altın rengi imiş. Ancak bu renklerin Rio’nun güneşli ikliminde çabucak sararıp solduğunu görünce, ikinci yıllarında “güneşe dayanıklı” olsun diye Kırmızı-Siyah’a geçmişler.

Not: Bilgiyi Tanıl abiden aldım.